Mi puitlinga siam che hi ka tum a. Tih lar che pawh ka tum a ni.
Tawng tam loh zir la, in la thu tak la, thusawi thiam zir bawk ang che.
Thu i sawiin i aw hi ti thum deuh la a thain ka ring, i aw hi a chhe ve si a.
Mahni inring tawk takin awm tum tlat ang che. Zam hmel leh zam aw-ka put loh hram tum la, nangmahin inzir thin rawh. Chanchinbua i thil chhuah te hi khawi hmunah pawh miin an zawt thut thut thei che a, a tam thei ang ber byheart tum ang che.
Zawhna an zawt che a nih chuan an beiseina bo lo zawngin chhang thin ang che. Engtirnan, Thil huphurhawm leh beisei awm lo tak pawh nise, "tihhram kan rawn tum dawn a nia," Kan tangho anga…'nangni in awm bawk a," "lo thlaphang suh u" tih ang chite hian i chhang thin dawn a nia.
Leader pakhat i ni tih hi hre reng ang che. Thawmhnaw inbel uluk ang che (a hun leh a hmun mila thawmhnaw thlan thiam a pawimawh).
Thian tha siam zel la, thian kawm duhtui bawk ang che. Thian changkang lo leh fel lo deuh (zu heh) chu kawm duh suh, han nuih deuh vur vur la, kal sawn vat zel mai rawh.
Kohhran leh sakhuana ngainep zawngin engmah ti suh ang che. Mizo zawng zawng deuh thaw hi Kristian kan ni a, sakhuana ngaisang mi kan ni si a. Chapona hi i cheziaah leh tawmkamah lan chhuahtir lo turin insum tlat ang che. Han insawi theih leh han chapo ve deuh hi kan chak ve tlat thin a, mahni insum theih a ngai a ni, tuman min pui thei lo, mahni kan pawimawh. Mi rinchhanin thil ti lo la, mahni kea din theih hi tum tlat ang che. Mi rethei nih tum lo la, inkhawl thei mi nih tum zawk ang che. Sum leh pai te hi Emergency-a hman tul hun a awm thin a ni tih hriain khek thin ang che. Sum tam tak sen ngai Accident te pawh tawk thut thei vek kan ni. Kum khat chhungin thil thar tha tak pakhat tal neih tum tlat la. I thil tih turah plan fel takin saim sa thin ang che. A chipchiar thei ang berin ruahmanna siam lawk rawh. Then khat chuan rawng ka bawl dawn an ti tawp a, a chipchiarin an ngaihtuah lawk lem lo; eng ang rawngbawlna chiah nge? Khawi hmunah nge? Tute hnenah nge? Engtik hunah nge? Hun leh tha eng zat nge sen ngai? Kum khat chhungin a rahchhuah (out come) eng zat nge kan beisei? kum 10 chhungin eng ang taka thanglian tur nge ni ang, etc.? hengte hi ngaihtuah lawk thin ang che. Tawngtai thlah thlam suh ang che, Lalpa tih hi finna bul a ni tih hi vawiin ni thlengin a la dik reng a ni tih pawm tlat ang che.
Jul 11, 2011
Jul 9, 2011
Zirchianna: "Tuivar Khua"
Tun tumah hian Tuivar khua zirchianna uluk taka neih a ni a, Tuivar khua ni ve lo te tan pawh; keini tlangmi kawl phaia chengte dinhmun min thlir thiamtirtu tha tak a nih kan beisei.
Tuivar khua hi khaw hlun tak mai a ni a, Tahan atang Mel 3 vela hlaa awm a ni. Tunah hian in 300 awma ngaih a ni. Kan zawhnate in 145-in uluk takin min chhan sak a, chuta a result chu hetiang hi a ni:
1. Chhungkua: In 145ah chhungkaw member zat 899 an awm. In 300ah chhungkaw member 1860 (Khuaa mihring zat) awma ngaih a ni. Chawhrualin Chhungkaw khatah member 6.2 awm ang an ni.
2. Thalai: In 145ah thalai member zat 330. In 300-ah thalai awm zat 682.75 (Tuivar khua thalai zawng zawng zat). Chawhrualin In khata thalai awm zat 2.3 a ni.
3. Naupang: In 145ah naupang kum 15 hnuailam mi 238 an awm. In 300ah chuan naupang 492.414 (Naupang awm zawng zawng zat). Chawhrualin in khatah naupang awm zat 1.641 (Naupang an tam lo hle mai). Naupang kan thlahthlam thin avangin khawlaiah naupang an tama, naupang ngah angin kan lang thin.
4. Graduate: In 145ah mi 44 graduate an awm a. In 300 (khaw pumpui)-ah chuan graduate mi 91.03 awm ang an ni.
Kawng dangin lo chhut leh ila; mi 899-ah graduate mi 44 an awm a. Mihring za zelah graduate 4.89% awm ang an ni.
5. Graduate ho Degree neih te: M.Sc, M.Th, M. Div, M.Min, B.Sc(Bot), B.Sc(zoo), B.Sc(che), B.Sc(Geo), B.Sc(phy), B.A(Geo), B.A, BRE, B.Th, L.T.H, AGTI. Khaw vannei tak an ni, degree tha tak tak nei an lo kuhtul mai.
6. Ram danga awm: In 145 atang mi 155 ram dangah an awm. In 300ah chuan mi 320.69 ram danga awm ang an ni. Mihring za zelah mi 17.24% ram danga kal ang an ni.
7. Ei zawnna: Eizawnna hi in khat atang pawhin chi hnih chi thum a awm thei a, a tlangpui lo tar lang ila. Leilet=81, Sangha dil=32, Ram dang atang=20, Pathian rawngbawl=13, Sumdang=10 leh kut thiam chi hrang hrang atanga ei zawngte an ni.
An Sangha dil hi fan tham zet a ni a, Kalay Myo, Tahan leh a chhehvel khuate sanghaa min chawmtu an ni a, an chungah hian lawmthu sawi pawh kan ba hial awm e.
He research a hlawhtlinna tura thahnem ngai taka min tanpuitu Pu Sawma (Tuivar Youth Association President) chungah lawm thu kan sawi a, tin kan zawhnate min chhan saktu in 145 chhungkuate chungah pawh lawm thu kan sawi nghal bawk e.
Mimal, chhungkua, Khawtlang hmasawnna leh dinhmun zirchianna hi thil pawimawh leh tha tak mai a ni a. Khawtlang hmasawnna leh dinhmun ziaka dah tha duh tan pawh he thil hi thil tangkai tak tur a ni.
Note: He zirchianna hi 2011 June thla chawlhkar hnuhnung ber khan peihfel a ni.
(Hei hi ka tupa (Thangchhuahzova) chanchinbu "Lengthiam"-a chhuah tur kan buatsaih a ni, Pba.)
Tuivar khua hi khaw hlun tak mai a ni a, Tahan atang Mel 3 vela hlaa awm a ni. Tunah hian in 300 awma ngaih a ni. Kan zawhnate in 145-in uluk takin min chhan sak a, chuta a result chu hetiang hi a ni:
1. Chhungkua: In 145ah chhungkaw member zat 899 an awm. In 300ah chhungkaw member 1860 (Khuaa mihring zat) awma ngaih a ni. Chawhrualin Chhungkaw khatah member 6.2 awm ang an ni.
2. Thalai: In 145ah thalai member zat 330. In 300-ah thalai awm zat 682.75 (Tuivar khua thalai zawng zawng zat). Chawhrualin In khata thalai awm zat 2.3 a ni.
3. Naupang: In 145ah naupang kum 15 hnuailam mi 238 an awm. In 300ah chuan naupang 492.414 (Naupang awm zawng zawng zat). Chawhrualin in khatah naupang awm zat 1.641 (Naupang an tam lo hle mai). Naupang kan thlahthlam thin avangin khawlaiah naupang an tama, naupang ngah angin kan lang thin.
4. Graduate: In 145ah mi 44 graduate an awm a. In 300 (khaw pumpui)-ah chuan graduate mi 91.03 awm ang an ni.
Kawng dangin lo chhut leh ila; mi 899-ah graduate mi 44 an awm a. Mihring za zelah graduate 4.89% awm ang an ni.
5. Graduate ho Degree neih te: M.Sc, M.Th, M. Div, M.Min, B.Sc(Bot), B.Sc(zoo), B.Sc(che), B.Sc(Geo), B.Sc(phy), B.A(Geo), B.A, BRE, B.Th, L.T.H, AGTI. Khaw vannei tak an ni, degree tha tak tak nei an lo kuhtul mai.
6. Ram danga awm: In 145 atang mi 155 ram dangah an awm. In 300ah chuan mi 320.69 ram danga awm ang an ni. Mihring za zelah mi 17.24% ram danga kal ang an ni.
7. Ei zawnna: Eizawnna hi in khat atang pawhin chi hnih chi thum a awm thei a, a tlangpui lo tar lang ila. Leilet=81, Sangha dil=32, Ram dang atang=20, Pathian rawngbawl=13, Sumdang=10 leh kut thiam chi hrang hrang atanga ei zawngte an ni.
An Sangha dil hi fan tham zet a ni a, Kalay Myo, Tahan leh a chhehvel khuate sanghaa min chawmtu an ni a, an chungah hian lawmthu sawi pawh kan ba hial awm e.
He research a hlawhtlinna tura thahnem ngai taka min tanpuitu Pu Sawma (Tuivar Youth Association President) chungah lawm thu kan sawi a, tin kan zawhnate min chhan saktu in 145 chhungkuate chungah pawh lawm thu kan sawi nghal bawk e.
Mimal, chhungkua, Khawtlang hmasawnna leh dinhmun zirchianna hi thil pawimawh leh tha tak mai a ni a. Khawtlang hmasawnna leh dinhmun ziaka dah tha duh tan pawh he thil hi thil tangkai tak tur a ni.
Note: He zirchianna hi 2011 June thla chawlhkar hnuhnung ber khan peihfel a ni.
(Hei hi ka tupa (Thangchhuahzova) chanchinbu "Lengthiam"-a chhuah tur kan buatsaih a ni, Pba.)
Jun 28, 2011
Thlan
(Tahan Thlanmual pic ka rawn dah thei ta e, vawiin Feb. 23, 2012 hian)* Tahan thlan Pic chu hetah hian ka lo dah ang= http://facebook.com/puibawiha (Kan ram zawng engmah chiang tak a sawi theih loh,ka blog-ah pawh comment ka ziak thei lo, thlalak ka upload thei hek lo, thu ka la post thei hram a, zia tak awm)
Mizo puithuna chi khatah chuan:
Thlan khur laih sa zan riahtir a tha lo, tih a ni a. A tawi zawngin sawi mai ila, mitthi phumna tur thlan kan lai a, mahse phum tur an awm leh si loh chuan thlan chu chhilh leh ngei tur a ni, chhilh lova zan riahtir a tha lo, ruang a chhuak duh, tih a ni thin. A hming hrim hrim han lam pawh hian mi dawihzep deuh tan chuan hmulthi din ur urna tham chu a tling ve reng a ni. Mizo tlangval hrisel (dam) pangai tan chuan mitthi an awmin thlan lai tura ngaih a ni thin a.
Tun hma deuh khan Tahan-ah pawh thlan kan lai thin a. Thlanmual hmun hi tui a hnai khawp mai a, feet 4 vela thuk kan laih chuan tui a put mai thin a, duh anga thuka laih pawh a tihar thin. Ka tlangval chhung khan Tahan-ah ka awm tam lo em a, ka awm ve laia thlan ka laih ve lai kha chuan Khaukhurh ang chi te hi kan lai ve pawhin ka hre lo. Mi bik deuh, tlawmngai thlan lai taima deuhte thlan erawh kan theih anga thukin kan lai ve ngei chuan ka hria. Tahan phai thlan laih hi a harsatna chu tui a hnai a, tin lung hi a chang em em mai a, thlan khur then khat phei chu lungral te nen beih hle a ngai thin.
Hruaitute ruahman dan nia ka hriat chu Thlan pakhat leh pakhat inkar hi thlan pakhat lenga dah awl thin tur a ni. A chhan chu an chhung dangte thi an awm hunah phum tlan an duh thin vangte, tin thlan bul hnaitea thlan thar kan laih leh nghal chuan thlan hlui zawk rim hi a rawn nam chhuak thei bawk. Tui a hnai (put hma) ropui si a. Tum khat pawh thlan awmsa bul hnaiteah kan laia thlan hlui atang chuan tui dum tle rilh relh hi a rawn put chhuaka a uih kher mai. Sawipui rawn lai ve rawh kan ti a. "Aih, ka pumin a ngaih lo" a ti a. Tlangval pakhat chuan Chithlum kan pe ve dawn lo che a nia, a ti a. Sawipuia chuan, "Ka vaw thlu ang che" a ti hmuk a. (Sawipuia hi mi ang zan lo a ni a, mitthi inah hian a thleng hmasa pawl a ni thei ziah. Mitthi awmna chu a hre thei hle a ni. Tichuan khawhar inah hian a riakin a eiin nghal a, tui chawituah a tangkai thin hle a ni.)
Hun a lo kal zel a, kawng chen vela thukin kan lai a, tichuan a chhuat leh a bang zawng chu leirawhchana zut kan intihhmuh a. Mitthi an awm pawhin thlan lai tura chhuak chu an tlem ta pharh mai a ni. Aizawl lamah pawh veng thenkhatah chuan thlanlaitu tur chu hlawhfa an la tawh mai thin an ti. Thlan lai turin tlangval tha 100 rual sen a tul tawh lo a ni mai e. Tun hunah phei chuan Tahan-ah Thlan laih a awm ta lo!!! (Thlalak en duh tan- puibawiha.webs.com) Lei lai tawh lovin lei chungah khan kuang leng tawkin leirawhchan (cement) kan zuta, a hma lam kan tiawng a, chuta tang chuan kuang chu rawlh luh mai thin a ni a. Tichuan cement-in kan zut phui leh mai thin a ni. Rangonah pawh hian Kristiante chu Kristian thlan mualah (Yei Wee) kan inphum deuh kher thin a. Sipai tanglai thi sipai inhalna hmuna in hal ta mai pawh an awm. Inhlana hmunah hian gas hmanga hal mai thin a ni. Thlanmual man hi a to khawp mai a zat chiah ka sawi thei mai lo. A tlangpui thuin thlanmual vengtu ten thlan laih leh cementa zutte rawng hnawihte mawhphurhna an la thei mai a, pawisa pek an ngai a ni. Rangona thih chu thih man a to an ti thin.
Aw le, ka sawi duh tak chu kan Mizo Puithunaah mitthi phumna tur thlan ruak chu zan riahtir a tha lo tih a ni a. Hei hi khaw tam takah chuan kan la la thupuiin kan serh hlein ka ring a. Tahan-ah chuan mitthi phumna tur thlan ruak kan siam sa teuh mai le. Kan puithuna atanga thlir chuan ngaihthatpui awm lo tak a ni thei ang. Tahan khawtlang hruaitute hi khap mai chi chu an ni bik awm si lo!!!!
Rangon Mizoten kawlho puithunna kan tawmpui. Kawl tawng chuan 'Yet-Le' an ti a. Chu chu, mi athih atanga ni 7-naah a chhungten mitthi puala inkhawmna an nei a, hetah hian an puithiamin mitthi thlarau kha a kalna hmun turah kal turin a tawngtai thin a ni. Hetianga Yet-Le an hman loh chuan mitthi thlarau kha an chhehvelah awm rengin a hrang anga a rawn tibuai thin ang tih an hlau em em a ni. Chuvangin keini Kristiante pawhin thenawm khawvengte hmaizah vang (niberin ka hria)-in kan ti ve ta thin a ni. Thenkhat a la run deuh chuan hei hi puithuna kan neih/chin tharah hial ngaiin, an duh lo ang reng hle a ni. Rangona awm ten kan hriat atana tha chu heng thil kan tih chhan hi kan fate fiah takin kan hrilh tur a ni, chuti lo chuan Kawl ho rinna hi kan lo tawm ve reng alawm maw le an ti palh ang.
He ti hian kan thu chu khar ta mai ila a tha awm e; Hlaua awm leh turin bawih nihna thlarau min pe lova, hlau lova kan awmna turin fa nihna thlarau min pe zawk a ni. Hlauhna thlarau min pe lova, hmangaihna leh thiltihtheihna, fel taka ngaihtuah theihna thlarau min pe a ni zawk.
(Puithuna ka ziak sei lutuka, bung hnihah ka siam rem ta zawk mai.Pba).
Jun 25, 2011
Puithuna
Puithuna kan tih te, Thiang lo kan tihte hi thil engemaw kan tih avanga mihringte chunga chhiatna, vanduaina thlen thei tura kan ngaih te hi an ni a.
Thlarau (spirit) leh huai biaa inthawi thinte hian Puithunna leh thiang lo kan tih hi an ngah bik em em ang tih hi a rin theih a ni. Engvang nge kan tih chuan, an hlauva, tlawn lungawi an duh a, an bia. Thlarau leh huai an biak te kha tihnat palh an hlau em em a, an huat thu sawi leh tawhpalh pawh an hlau hle thin a. Chuta tang chuan "puithuna" leh a bik takin "thiang lo" kan tih hi an siam chawp ta niin a lang. Tin a thente hi chu nun dan tha zirtirna te pawh an ni ve.
Kan pipute huna puithuna leh thiang lo kan tih tam tak kha han en ila; thlarau sual leh ramhuai an hlauh avanga thiang lo an ni deuh nual. Entirnan; kawna In sak chu a thiang lo, ramhuai ho liamna a ni a, an kalna dal taka in lo sak chu a thiang lo va ngaih a ni. Chhungkuaah thihna hial a thlen thei. Tunah chuan Kawn chu khaw tinah hmun lun lai ber leh inhmun to ber a ni ta zel a, thihna a thlen thu lam kan ngaihtuah ta hek lo. Tin, he thil hi kan piputen Khampat an chhuah san hnua an siam chawp niin a lang. A chhan chu, phaizawlah chuan 'Kawn' han tih bik tur a awm hran chuang si lova.
Puithuna kan tih tak hi chu an ni tin nuna thil tha lo thleng thei nia an hriat laka invenna atana khauh taka an inzirtirna chi khat (vau khanna) a ni ber a. Hnam fing deuh puithuna chu fing deuh tura ngaih pawh a ni ang. Mahse kan puithuna te hi en ila, mawl lai, hmanlai thil a ni deuh zel. Mihringte finna a lo sang zela, Science hmangin thil chi hrang hrangte chu finfiah zel a lo ni ta a. Puithunna chhuak thar pawh a awm ta lo reng a ni a tihtheih awm e. Mihring hi mawl tak chu la ni reng ila, puithuna hi a chhuak thar zel anga tun ai hian kan ngah hle tur a ni. Mahse tunah zawng a awm tawh sa pawh kan mausam ta zel zawk a nih hi. Kan Puithuna then khat i han tarlang ila:
Sephung laih laiin tumah a lu lamah awm loh tur; Upa tawng han hawh ve lawk ila, kan naupan lai chuan thian zahoin Sephung kan lai thin a, tichuan kan insiktir thin a ni. (Burmaah chuan Sephung hi Chep tiin kan ko), tunlai naupangte chuan an lai duh ta lo. “Sephung laih laiin tumah a lu lamah awm loh tur, meihawlah a chang duh" an ti thin a. Sephung laih lai chuan a lai ve lo te hi a bih hnai hnaiah an tang thin a, in cheh palh pawh hlauhawm thin tak a ni. Hei vang hian a ni ngei ang kan pipute khan fing takin he puithunna hi an lo hman thin ni. A lu lama awm a vangin Sephung meihawlah a chang hauh lovang le.
Puithuna nichiah lo mahse thu pakhat han zep lawk ila. Kan naupan lai khan ar kan talhin kan nu leh paten duhsak ni awm takin a lu leh a ke chu kan ei duhna turin Ar mit ei chu mit varan, a ke chu tlan chakna an ti a, lungawi em emin kan ei thin. Mitvarna leh tlan chakna tak tak chu ni sela tar leh a upa hlei hlei khan an mamawh zual awm tak an ni. Mahse kan ring ve em em zel zawng a nih kha!
Ni khata Chhim leh hmar, Chhak leh thlang zawng a in khat atanga zin chhuah a thianglo, ruang a chhuak duh. He thu hi tunlaiah pawh mi tam takin an la awi a, an la tih hle a ni. He thu a lo chhuahna chhan sawi tur chu ka hre lova, in khat atang a ruala zin chhuah huk chu in lo nghaktu tan a khawhar thlak hle dawn pawh a ni mahna. Thianglova min ngaihtirtu tak hi a buai thlak lai tak chu a ni a. Chu chu, a thiang lo a ni tih tanfung nei tura ngaihbel tur min zawntirtu hi a ni. Rinna avangin heng zawng zawng hi hneh theih a ni a, Pathian tana thil ropui tak tihtuma zin chhuah tumte tan lek phei chuan in daltir phal chi a ni lo. Tak takah chuan zin chhuak lova thi te hi kan zingah an tam deih zawk a ni.
Thenkhat phei chuan Rawngbawltu thawhtana kal chhuah ngai a ni lo, la cham hrih rawh te an ti a. An la thlehlel hle vangte pawh a ni mahna. Thenkhat leh chuan Nilai-a zin chhuah chu ka duh lo, kan lai hut duh te an ti bawk a. Khawngaih thlak tak an ni. Kei chuan an program a thawl deuha duh hun an la thlang theiah ka ngaih sak mai.
August Thla (Thitin thla)
Kan nu leh pate hi an la puithu hle niin ka hria. Innei turte hian palai kan intir thina, tichuan kan inneih ni leh thla turte chu kan palai, nu leh paten an ruat thin tlangpui a ni. Vawiin thleng hian August (Thitin thla)-a in nei hi ka la hre lo a ni. Hei vang hian kan nu leh pa te kan inneih ni leh thla ruattute hian August thla hi an lo la serhin an la puithu hle a nih awm hi maw ka ti ta ringawt mai a ni.
Mizo thla chhiar dan Rami pa ziak hi a sawifiah dan a tha khawp mai a, mahse ka tan chuan thil thar deuh a ni a, ka han past tawp mai teh ang;
"Chenna hmun leh tlang a dan ang bawkin thlai chin hun leh seng hun te, thing leh pangpar par hun te a inan vek loh avangin, mahni chenna ram milin thla hming an lo nei hrang thliah a ni tih hriat a tha.
1. Thi Tin Thla:
Buhcheng chin nachang an hriat hmaa an kum tawp thla chu “Thi Tin Thla” an ti a; sakhua lamah “Khawn then Thla, Kawngpui hawn Thla” an ti bawk. Tin, Minkut, Fang-er, Khawdo, Dawngrawlh, Dawngpui, Tho tiin hnam hrang hrangin hming an sa thliah a ni. A hun hriat theih dan chu: Derhken, Nawithang, Anthur leh Senhrinu a par a, Tuahfavang a par bawk. Sawrkar thla chuan September chawhnu lam ni 16 atanga October chawhma lam ni 15 thleng a huam. Kum that ni serh an hman zawh atangin kum hlui leh kum thar a then khak thin.
12. Vansar thla:
August ni 6 atanga September ni 15 inkar a ni. A chhinchhiahna chu Vawkpui hmul a kawlh thin a, thla thum chhung a kawlh thin. Serh leh sang ngaipawimawhte chuan he thla chhunga nupui-pasal neih an duh lova, an serh thin. Tin, lu meh leh hmul meh chena serh pawh an awm. Serh lo chu vanduaina eng eng emaw an tawk thei a, sarah an thi duh an ti. “Thlazing” ti an awm bawk."
Puzawnte thli dawnga an kawmthlanga awm a tha lo, hrisel lohna leh thihna hial a thleng thei tih ang chi te hi engemaw zawng taka ngaihtuah chuan a fing ang reng hlein ka hria. Awm tlan dual dual hi engemaw zawng chuan nuam tak a ni a. Mahse chhungkua intihthiam lohna a thleng duh. Naupang na na na chu intihtah changte an nei a, kan fate leh unaute fa an intihthiam loh changin nupuiten an fate tan an lo tina ve ngei thin si a. Tin nupuite awlsam takin mahni pateinah an tlan mai thin. Chuvangin he thil hi hrisel lohna ai mahin chhungkaw intihthiam lohna laka invenna hi a zirtir tum tak niin a lang. Puithuna hi awih vek turah ka ngai lova a phena a zirtirna erawh hmuh thiam a tha.
Van ekkhum tum a tha lo tihte phei hi chu a finfiah tumtute chu an inchhir thin. Mawng vanlam hawiin han bungbu la, tichuan han e ta la, i ek chu i kaah a tla lut mai dawn a sin.
(Ka ziak sei deuha chhiar a huphurhawm em mai. Bung hnihah ka chhuah leh ta zawk. "Thlan" hi a chhunzawmna a ni e.Pba)
Thlarau (spirit) leh huai biaa inthawi thinte hian Puithunna leh thiang lo kan tih hi an ngah bik em em ang tih hi a rin theih a ni. Engvang nge kan tih chuan, an hlauva, tlawn lungawi an duh a, an bia. Thlarau leh huai an biak te kha tihnat palh an hlau em em a, an huat thu sawi leh tawhpalh pawh an hlau hle thin a. Chuta tang chuan "puithuna" leh a bik takin "thiang lo" kan tih hi an siam chawp ta niin a lang. Tin a thente hi chu nun dan tha zirtirna te pawh an ni ve.
Kan pipute huna puithuna leh thiang lo kan tih tam tak kha han en ila; thlarau sual leh ramhuai an hlauh avanga thiang lo an ni deuh nual. Entirnan; kawna In sak chu a thiang lo, ramhuai ho liamna a ni a, an kalna dal taka in lo sak chu a thiang lo va ngaih a ni. Chhungkuaah thihna hial a thlen thei. Tunah chuan Kawn chu khaw tinah hmun lun lai ber leh inhmun to ber a ni ta zel a, thihna a thlen thu lam kan ngaihtuah ta hek lo. Tin, he thil hi kan piputen Khampat an chhuah san hnua an siam chawp niin a lang. A chhan chu, phaizawlah chuan 'Kawn' han tih bik tur a awm hran chuang si lova.
Puithuna kan tih tak hi chu an ni tin nuna thil tha lo thleng thei nia an hriat laka invenna atana khauh taka an inzirtirna chi khat (vau khanna) a ni ber a. Hnam fing deuh puithuna chu fing deuh tura ngaih pawh a ni ang. Mahse kan puithuna te hi en ila, mawl lai, hmanlai thil a ni deuh zel. Mihringte finna a lo sang zela, Science hmangin thil chi hrang hrangte chu finfiah zel a lo ni ta a. Puithunna chhuak thar pawh a awm ta lo reng a ni a tihtheih awm e. Mihring hi mawl tak chu la ni reng ila, puithuna hi a chhuak thar zel anga tun ai hian kan ngah hle tur a ni. Mahse tunah zawng a awm tawh sa pawh kan mausam ta zel zawk a nih hi. Kan Puithuna then khat i han tarlang ila:
Sephung laih laiin tumah a lu lamah awm loh tur; Upa tawng han hawh ve lawk ila, kan naupan lai chuan thian zahoin Sephung kan lai thin a, tichuan kan insiktir thin a ni. (Burmaah chuan Sephung hi Chep tiin kan ko), tunlai naupangte chuan an lai duh ta lo. “Sephung laih laiin tumah a lu lamah awm loh tur, meihawlah a chang duh" an ti thin a. Sephung laih lai chuan a lai ve lo te hi a bih hnai hnaiah an tang thin a, in cheh palh pawh hlauhawm thin tak a ni. Hei vang hian a ni ngei ang kan pipute khan fing takin he puithunna hi an lo hman thin ni. A lu lama awm a vangin Sephung meihawlah a chang hauh lovang le.
Puithuna nichiah lo mahse thu pakhat han zep lawk ila. Kan naupan lai khan ar kan talhin kan nu leh paten duhsak ni awm takin a lu leh a ke chu kan ei duhna turin Ar mit ei chu mit varan, a ke chu tlan chakna an ti a, lungawi em emin kan ei thin. Mitvarna leh tlan chakna tak tak chu ni sela tar leh a upa hlei hlei khan an mamawh zual awm tak an ni. Mahse kan ring ve em em zel zawng a nih kha!
Ni khata Chhim leh hmar, Chhak leh thlang zawng a in khat atanga zin chhuah a thianglo, ruang a chhuak duh. He thu hi tunlaiah pawh mi tam takin an la awi a, an la tih hle a ni. He thu a lo chhuahna chhan sawi tur chu ka hre lova, in khat atang a ruala zin chhuah huk chu in lo nghaktu tan a khawhar thlak hle dawn pawh a ni mahna. Thianglova min ngaihtirtu tak hi a buai thlak lai tak chu a ni a. Chu chu, a thiang lo a ni tih tanfung nei tura ngaihbel tur min zawntirtu hi a ni. Rinna avangin heng zawng zawng hi hneh theih a ni a, Pathian tana thil ropui tak tihtuma zin chhuah tumte tan lek phei chuan in daltir phal chi a ni lo. Tak takah chuan zin chhuak lova thi te hi kan zingah an tam deih zawk a ni.
Thenkhat phei chuan Rawngbawltu thawhtana kal chhuah ngai a ni lo, la cham hrih rawh te an ti a. An la thlehlel hle vangte pawh a ni mahna. Thenkhat leh chuan Nilai-a zin chhuah chu ka duh lo, kan lai hut duh te an ti bawk a. Khawngaih thlak tak an ni. Kei chuan an program a thawl deuha duh hun an la thlang theiah ka ngaih sak mai.
August Thla (Thitin thla)
Kan nu leh pate hi an la puithu hle niin ka hria. Innei turte hian palai kan intir thina, tichuan kan inneih ni leh thla turte chu kan palai, nu leh paten an ruat thin tlangpui a ni. Vawiin thleng hian August (Thitin thla)-a in nei hi ka la hre lo a ni. Hei vang hian kan nu leh pa te kan inneih ni leh thla ruattute hian August thla hi an lo la serhin an la puithu hle a nih awm hi maw ka ti ta ringawt mai a ni.
Mizo thla chhiar dan Rami pa ziak hi a sawifiah dan a tha khawp mai a, mahse ka tan chuan thil thar deuh a ni a, ka han past tawp mai teh ang;
"Chenna hmun leh tlang a dan ang bawkin thlai chin hun leh seng hun te, thing leh pangpar par hun te a inan vek loh avangin, mahni chenna ram milin thla hming an lo nei hrang thliah a ni tih hriat a tha.
1. Thi Tin Thla:
Buhcheng chin nachang an hriat hmaa an kum tawp thla chu “Thi Tin Thla” an ti a; sakhua lamah “Khawn then Thla, Kawngpui hawn Thla” an ti bawk. Tin, Minkut, Fang-er, Khawdo, Dawngrawlh, Dawngpui, Tho tiin hnam hrang hrangin hming an sa thliah a ni. A hun hriat theih dan chu: Derhken, Nawithang, Anthur leh Senhrinu a par a, Tuahfavang a par bawk. Sawrkar thla chuan September chawhnu lam ni 16 atanga October chawhma lam ni 15 thleng a huam. Kum that ni serh an hman zawh atangin kum hlui leh kum thar a then khak thin.
12. Vansar thla:
August ni 6 atanga September ni 15 inkar a ni. A chhinchhiahna chu Vawkpui hmul a kawlh thin a, thla thum chhung a kawlh thin. Serh leh sang ngaipawimawhte chuan he thla chhunga nupui-pasal neih an duh lova, an serh thin. Tin, lu meh leh hmul meh chena serh pawh an awm. Serh lo chu vanduaina eng eng emaw an tawk thei a, sarah an thi duh an ti. “Thlazing” ti an awm bawk."
Puzawnte thli dawnga an kawmthlanga awm a tha lo, hrisel lohna leh thihna hial a thleng thei tih ang chi te hi engemaw zawng taka ngaihtuah chuan a fing ang reng hlein ka hria. Awm tlan dual dual hi engemaw zawng chuan nuam tak a ni a. Mahse chhungkua intihthiam lohna a thleng duh. Naupang na na na chu intihtah changte an nei a, kan fate leh unaute fa an intihthiam loh changin nupuiten an fate tan an lo tina ve ngei thin si a. Tin nupuite awlsam takin mahni pateinah an tlan mai thin. Chuvangin he thil hi hrisel lohna ai mahin chhungkaw intihthiam lohna laka invenna hi a zirtir tum tak niin a lang. Puithuna hi awih vek turah ka ngai lova a phena a zirtirna erawh hmuh thiam a tha.
Van ekkhum tum a tha lo tihte phei hi chu a finfiah tumtute chu an inchhir thin. Mawng vanlam hawiin han bungbu la, tichuan han e ta la, i ek chu i kaah a tla lut mai dawn a sin.
(Ka ziak sei deuha chhiar a huphurhawm em mai. Bung hnihah ka chhuah leh ta zawk. "Thlan" hi a chhunzawmna a ni e.Pba)
Jun 7, 2011
Thlan
Mizo
Dear Kima & Varte,
Zia lo hle mai, pawimawhah min rawn ko thuta Thlan chu ka tlansan deih a lawm le.
Ka sawi tum tak chu: Helamah chuan thlan kan siam sa. Mitthi an awm veleh kuang nena rawlh luh nghal mai theih turin. Kan puithuna nen chuan a inmil chiah lo.
Famkim deuh zawkin ka la rawn ziak ang.
Dear Kima & Varte,
Zia lo hle mai, pawimawhah min rawn ko thuta Thlan chu ka tlansan deih a lawm le.
Ka sawi tum tak chu: Helamah chuan thlan kan siam sa. Mitthi an awm veleh kuang nena rawlh luh nghal mai theih turin. Kan puithuna nen chuan a inmil chiah lo.
Famkim deuh zawkin ka la rawn ziak ang.
Jun 1, 2011
Mizo Version
Mizo Version
He tilamah chuan Vedio Mizo version hi en nuam an tihlawm khawp mai.
Tahan leh a chhehvel khaw hrang hrangah April-May thla khan rawngbawlin ka awm a. Merlin Film Mizo version kha khaw tinah an en vut vut mai, kan kalna apiangah naupang ka zawta Merlin-a hre lo an awm lo.
Mizo Version an rawn tichhuak hi chu ka lawm tak zet a ni. He lamah chuan Mizo tawng thiam lohte hi an intihhmuh hman tep tawh a. Tunah Korea film emaw sap film pawh nise Mizo version-a tih chhuah a ni hi, Mizo tawng thiam tha duh vak lo pawhin an thiam phah a.
Chichai khuaa ka hmel hriat pakhat phei chuan kan naupang ho chuan mizo tawng an thiam vek tawh a ti a. Chuvangin helam tan chuan Mizo tawng theh darhna tha tak a ni.
Tahan leh a chhehvelah chuan Mizo version hi an en luai luai zel mai a nih hi. Keipawhin ka fanu entur tlem azawng ka lei ve a. Mizo tawng an inzir nan a tha khawp mai. Rangon-ah hian kan fate hian an school-ah hnam dang hlir an kawm a. Kawl tawng hlir an hmang bawka, in lamah nu leh paten Mizo tawng hmanna kawngah tan lakpui an ngai tak zet a ni. Theih tawp chhuahpui chung pawhin an aw phawi leh thluk hi a awn (kawl aw phawi) hma em em a. Tin Mizo tawnga an han tawngte hian direct translate-in kawl tawng kha Mizo tawngin an han hmang ta thin a, a dik lo hu thin a ni.
Kan thenawm Mizo tleirawl pakhat chuan "ka aw a chhang" tih turah "ka aw a lut" a ti daih mai le. A awmzia chu kawl tawngin aw chhang tih chu "a-tan wen dre" tih a ni a, hei hi direct translate chuan "aw lut" tihna a ni ve chiah a ni. Kan thalai member nula pakhat pawhin "A va ni sa ve," a ti a. Engtin maw tiin ka zawt nawn leh a, a ngai thoin a sawi leh a. "Ni a va sa ve" tih zawk tur a lawm tiin ka hrilh. Pastor pakhat (a hming chu sawi lo mai ila) pawhin "Kal ta ula, thlamuang takin Lalpan malsawm che u rawh se" zuk ti thin a. Aaa.. hetiang ang vel hi sawi tur a tam mai.
Rangon chu Mizo tawng duhtui deuh tan chuan khawsik hluah hlauhna tham a tling a ni. Nu leh pa tam tak pawh hi thu an sawi/ puan te hian an uar tumna lamah a thluk hi a lai leh hu thin.
Mi then khat chuan Kohhran pawh hi "hran" tih lai hi an lam dan a dang, an lam ri sang ta thin a ("hran san" tih angin). Chawimawina pawh "chawi" lai hi an lam ri sang a, 'mawi' hi an tihniam leh daih bawk a. Thiam lo na na na chu duh tui tur leh tur loh pawh kan hre lo va, thiam lo duhtui bawk si lo chu le.. a harsa a ni e. Hetih lai hian thiam tak tak pawh an awm ve tho tih erawh hriat a tha ang.
Mizo Version video film hian Mizo tawng min zirtir mek chu a ni ta ber mai le. Letlingtu (LPS & Zonet)-te an fakawm hle a ni. Chutih rualin fimkhur taka hma la zel turin ka chah duh a. Tun hma kha chuan Bible hi Mizo tawng kan zirna ber a ni thin a. Tunah chuan Mizo Version hian kan khawtlang a deng chhuak a, mitinin kan hlut a, naupang tan lek phei chuan a ni leh zual a. Hmuh nawm thlir chungin Mizo tawng min zir a, Mizo tawng zir nan a ninawm si lova Bible aiin hma a la chak zawk deih a ni.
He lamah chuan Common language te hi neih kan duh tlanga, mahse mahni hmasialna leh mahni chi leh kuang tanghma haina hian khua min hawi thui tir thei si lo. He Mizo version hi a sutkianna tha tak pakhat chu a ni a. Mizo tawng dinhmun rawn chawisang leh theitu pawh a ni. Rawn chawisang leh kan' tihkherna chhan pawh hi, kan naupang ve lai khan Tahanah Mizo tawng kan hmang veka, kan hre vek bawk. Thawk khat deuh atang khan dona leh erna a nasa ta hle a. Then khat a hria leh thiam pawhin an hmang duh lo lui ta thin a nih hi. Zaithiam tan leh thu ziak mi tan market zau tur chuan common language pawimawh zia a lang a. Hnam tlemtein anmahni tawngin Music Album an tichhuaka, lehkhabu an chhuaha an hnam pumpui pawhin lei se la, hausakpuina tham a tling zo lo. Mahni tawng tihmasawn leh vawn nun tum hi thil sual a ni hauh lo. Mahse, tawng a tam thei ang ber thiam chu a tha fe zawk a ni.
Helamah chuan Mizo Version hi atangkai hle a. Zo hnahthlak zawng zawng tan hian tangkai zel bawk se la, a duhawm a ni.
He tilamah chuan Vedio Mizo version hi en nuam an tihlawm khawp mai.
Tahan leh a chhehvel khaw hrang hrangah April-May thla khan rawngbawlin ka awm a. Merlin Film Mizo version kha khaw tinah an en vut vut mai, kan kalna apiangah naupang ka zawta Merlin-a hre lo an awm lo.
Mizo Version an rawn tichhuak hi chu ka lawm tak zet a ni. He lamah chuan Mizo tawng thiam lohte hi an intihhmuh hman tep tawh a. Tunah Korea film emaw sap film pawh nise Mizo version-a tih chhuah a ni hi, Mizo tawng thiam tha duh vak lo pawhin an thiam phah a.
Chichai khuaa ka hmel hriat pakhat phei chuan kan naupang ho chuan mizo tawng an thiam vek tawh a ti a. Chuvangin helam tan chuan Mizo tawng theh darhna tha tak a ni.
Tahan leh a chhehvelah chuan Mizo version hi an en luai luai zel mai a nih hi. Keipawhin ka fanu entur tlem azawng ka lei ve a. Mizo tawng an inzir nan a tha khawp mai. Rangon-ah hian kan fate hian an school-ah hnam dang hlir an kawm a. Kawl tawng hlir an hmang bawka, in lamah nu leh paten Mizo tawng hmanna kawngah tan lakpui an ngai tak zet a ni. Theih tawp chhuahpui chung pawhin an aw phawi leh thluk hi a awn (kawl aw phawi) hma em em a. Tin Mizo tawnga an han tawngte hian direct translate-in kawl tawng kha Mizo tawngin an han hmang ta thin a, a dik lo hu thin a ni.
Kan thenawm Mizo tleirawl pakhat chuan "ka aw a chhang" tih turah "ka aw a lut" a ti daih mai le. A awmzia chu kawl tawngin aw chhang tih chu "a-tan wen dre" tih a ni a, hei hi direct translate chuan "aw lut" tihna a ni ve chiah a ni. Kan thalai member nula pakhat pawhin "A va ni sa ve," a ti a. Engtin maw tiin ka zawt nawn leh a, a ngai thoin a sawi leh a. "Ni a va sa ve" tih zawk tur a lawm tiin ka hrilh. Pastor pakhat (a hming chu sawi lo mai ila) pawhin "Kal ta ula, thlamuang takin Lalpan malsawm che u rawh se" zuk ti thin a. Aaa.. hetiang ang vel hi sawi tur a tam mai.
Rangon chu Mizo tawng duhtui deuh tan chuan khawsik hluah hlauhna tham a tling a ni. Nu leh pa tam tak pawh hi thu an sawi/ puan te hian an uar tumna lamah a thluk hi a lai leh hu thin.
Mi then khat chuan Kohhran pawh hi "hran" tih lai hi an lam dan a dang, an lam ri sang ta thin a ("hran san" tih angin). Chawimawina pawh "chawi" lai hi an lam ri sang a, 'mawi' hi an tihniam leh daih bawk a. Thiam lo na na na chu duh tui tur leh tur loh pawh kan hre lo va, thiam lo duhtui bawk si lo chu le.. a harsa a ni e. Hetih lai hian thiam tak tak pawh an awm ve tho tih erawh hriat a tha ang.
Mizo Version video film hian Mizo tawng min zirtir mek chu a ni ta ber mai le. Letlingtu (LPS & Zonet)-te an fakawm hle a ni. Chutih rualin fimkhur taka hma la zel turin ka chah duh a. Tun hma kha chuan Bible hi Mizo tawng kan zirna ber a ni thin a. Tunah chuan Mizo Version hian kan khawtlang a deng chhuak a, mitinin kan hlut a, naupang tan lek phei chuan a ni leh zual a. Hmuh nawm thlir chungin Mizo tawng min zir a, Mizo tawng zir nan a ninawm si lova Bible aiin hma a la chak zawk deih a ni.
He lamah chuan Common language te hi neih kan duh tlanga, mahse mahni hmasialna leh mahni chi leh kuang tanghma haina hian khua min hawi thui tir thei si lo. He Mizo version hi a sutkianna tha tak pakhat chu a ni a. Mizo tawng dinhmun rawn chawisang leh theitu pawh a ni. Rawn chawisang leh kan' tihkherna chhan pawh hi, kan naupang ve lai khan Tahanah Mizo tawng kan hmang veka, kan hre vek bawk. Thawk khat deuh atang khan dona leh erna a nasa ta hle a. Then khat a hria leh thiam pawhin an hmang duh lo lui ta thin a nih hi. Zaithiam tan leh thu ziak mi tan market zau tur chuan common language pawimawh zia a lang a. Hnam tlemtein anmahni tawngin Music Album an tichhuaka, lehkhabu an chhuaha an hnam pumpui pawhin lei se la, hausakpuina tham a tling zo lo. Mahni tawng tihmasawn leh vawn nun tum hi thil sual a ni hauh lo. Mahse, tawng a tam thei ang ber thiam chu a tha fe zawk a ni.
Helamah chuan Mizo Version hi atangkai hle a. Zo hnahthlak zawng zawng tan hian tangkai zel bawk se la, a duhawm a ni.
May 31, 2011
Champion League Final
Tun dinhmuna ka club duh ber Barca chuan England club tha bera ngaih Man U chu 3-1 an hnen ta.
Kum 2006 World Cup atanga ka lo hmelhriat ve chauh Argentina player Lionel Messi ka idol chu he final-ah hian a dan pangaiin a che tha leh hle mai. Burma-ah hian Man U' fun an tam ber. Tin Burmaa Magazine hralh tla ber chu Sport Magazine a ni an ti.
Barca' club hian semifinalah Real Madrid chu mawi lutukin an lo hnen tawh a. An ball possession pawh a inthlau hle a ni.
Tun tumah Messi, Xavi, leh Iniesta te han tlan kual vel tak tak kha chu a hmuh nawm a ni. Man U midfielder Giggs and Carrick leh Park te khan an khan lo deuh em a ni.
Messi'an ball an tlanpui tak tak hi chu a hmuhnawm dangdai ve reng reng a ni. Ball leh a ke hi khap khat pawhin a inhlat awm love tih turin ball duh tawkin a tlangpui thei a. Chu aimaha la ropui leh zawka ka hriat chu, a ding lamah emaw a vei lamah emaw bahlahna awm miah lo leh ball per hla chuang hauh lova speed ngai renga a tlankawi (direction thlak thleng) pui zak zak thei hi a ni.
Messi hian Champion league top scorer azawngin vawi 3 a la thei te hi Goal thuna a chung chuan zia a lanna a ni.
A lawmpuina atan chauhva ziak ka ni e.
Kum 2006 World Cup atanga ka lo hmelhriat ve chauh Argentina player Lionel Messi ka idol chu he final-ah hian a dan pangaiin a che tha leh hle mai. Burma-ah hian Man U' fun an tam ber. Tin Burmaa Magazine hralh tla ber chu Sport Magazine a ni an ti.
Barca' club hian semifinalah Real Madrid chu mawi lutukin an lo hnen tawh a. An ball possession pawh a inthlau hle a ni.
Tun tumah Messi, Xavi, leh Iniesta te han tlan kual vel tak tak kha chu a hmuh nawm a ni. Man U midfielder Giggs and Carrick leh Park te khan an khan lo deuh em a ni.
Messi'an ball an tlanpui tak tak hi chu a hmuhnawm dangdai ve reng reng a ni. Ball leh a ke hi khap khat pawhin a inhlat awm love tih turin ball duh tawkin a tlangpui thei a. Chu aimaha la ropui leh zawka ka hriat chu, a ding lamah emaw a vei lamah emaw bahlahna awm miah lo leh ball per hla chuang hauh lova speed ngai renga a tlankawi (direction thlak thleng) pui zak zak thei hi a ni.
Messi hian Champion league top scorer azawngin vawi 3 a la thei te hi Goal thuna a chung chuan zia a lanna a ni.
A lawmpuina atan chauhva ziak ka ni e.
May 28, 2011
Ngaihtuahna Far Chhuak
Mizoram hi Burma ram ni se, Burma ram hi Mizoram ni ta sela. A ni thei dawn si lova ka sawi tum a fiah phah chuang tlat lo mai. Mizorama mihringte hi Chin State leh Kalay Kabaw velah hian awm ta sela, tuna Chin State leh Kaly Kabaw vela tlangmi chengte hi Mizoram-ah awm ve ta thung ila enge kan an ang?
Kawlrama awm tlangmite hi kawl leh hnam dangte nen inawm pawlh, fing depde thiam (kawl tawng chuan "le") ve tak kan niin ka hria. Hnam inchiahpiah lutuk kara awm chuan tute pawh nise rilru a dazat duh deuh dawn niin a ngaihtuah theih. Bengali ho karah va seilian ta ila ka fing chalak thiam ve viau thoin ka ring.
Kawl ho hi chuan "kei ka puar phawt chuan midang chu ril tam mahse pawi lo, kei ka thih lo tak-ah" an ti mai. Sem sem dam dam ei bil thi thi tih tawngkamte hi nei ve hek lo le, an dem awm bik hran lo ve.Bangladesh rama awm Mizote hi enge an an ka hre lova.
Ka hriat ve phak tawk kum 1980 chho vel atang khan helam atang Mizorama pem hi an awm ve pheuh pheuh a. Mizoramah Sum leh pai atamin zirna lam pawh a zia awm deuha ngaih a ni a. Kum 1984 khan pawl riat ka zir ve tana, kan exam hmain Mizoramah ka pain zir turin min ti a, tichuan 1985 January thlaah Mizoram chu a vawi khatna atan ka zuk thleng thla ve ta rawih mai a. Tedim atang ke hlirin kan kala, ka ke a rawlin a vung deuh a, ka nuin kan thlenna apiangah tui lumin min deh sak thin a. Kal kawng chu a chhuk chhovin ka tan chuan a thui kher mai.
Heng hun lai atang tawh reng hian Mizoram hi keini kawl rama Zo hnathlakte tan chuan kan pur chawkna a ni a. Tedim-ah hian Kuli an la a, phur hi mihringin an phura, sakawr neiin sakawr an hmang bawk a. He mitum hian keini chuan Tedim mi Kuli-ah kan ruai a ni. Heng kuli tam takte hian in chung "rangva" an tuak nasa hle a ni. Heng hunlaia kan dinhmun hi a la sang lo hle a. Kum 1970 chho vel bawrah hian Tahanah hian Concrete building a la tlem em em a ni. Kan in pawh hi a hmasa pawl chu a ni ve ang, ka pa sak lai hi ka hre pha lova, ka pian hma deuha a sak a nih ka ring.
Kum 1985-a Aizawl Mizorama lehkha ka zir chu Mizo tawng thiam tha vak lo nen, English ka hneh bawk si lo, a inthlahrunawm duh khawp mai. Bible chhiarin Mizo tawng ka inzir ve a, ka chhungte hian min nuih nasa thin khawp mai. Mahse, heng hun laia Aizawla lehkha zir thei han nih chu Tahan velah chuan a la inchhuanawm ve tho a ni.
Khilai Chin State-a unaute pawh khi Zoram hi an pur chawkna ber a ni thin a. An thlai hnah leh thil neihte Chawnchhim (Champhai) lamah an va zuar thin a ni, vawiin thleng hian ram ri hnai deuh amite khi chuan Champhai-ah an la bazar reng a ni. Tahan leh a chhehvela Zo hnahthlak Kamding hmasa zaa sawmkua 90% vel hi chu Mizoram lama sumdawnga, inchhek ngahte an ni awm e. Keini Zo hnahthlakte tan Zoram hi kan inpui a ni tih hi a dikna chen a tam hlein ka hria. Zoram thatna tur ngaihtuah lem lova, a par tlan ringawt tum, sumdawnna dik lo leh thil tha tih chingte an lo awm leh thin hi a pawi a ni.
Mizoram-in ruihhlo do kum nasa taka an beih laia, Burma mi thenkhat hnawh chhuah chungchangah khan mi thenkhat chuan Zoram lam an dem ve bawk a. An tanpuina ringawt beiseia, an tana thil tha tih tum lem si lote hian vuihmui an pu duh chawk. Tuna Burmaa awm te hi Mizorama awm zawk lo nita sela, kan nasa lo viauin ka ring thin. Tlawmngaihna hre lo tak tak lah bo lo. Mahni tanghma hai kawngah khaw hmu lo fe fe, rinna kawngah der dep tak tak, Sapho bum tur zawng kan tam si. Kan pachhiat hlawm em vang pawh a ni mahna, Mizorama awm zawk niin lo hausa ve ta sela ka rin dan ang lo tak hian kan tha ve phian pawh a ni thei e.
Mahse, tun dinhmun ang chiah hi chuan in awm thleng ta ila chuan he lam ami te hi chu kan nasa lo hlein ka hria. Keima mimal thlirna tukverh atanga alan dan a ni. Thlirna tukverh dang chu remchan huna hawn leh atan ka dah hrih mai ang. Chutah ve thung chuan Pangpar mawi tak tak ang maiin a lo par chuai mai thei a ni. (Remchangah la chhunzawm leh tum a ni)
Kawlrama awm tlangmite hi kawl leh hnam dangte nen inawm pawlh, fing depde thiam (kawl tawng chuan "le") ve tak kan niin ka hria. Hnam inchiahpiah lutuk kara awm chuan tute pawh nise rilru a dazat duh deuh dawn niin a ngaihtuah theih. Bengali ho karah va seilian ta ila ka fing chalak thiam ve viau thoin ka ring.
Kawl ho hi chuan "kei ka puar phawt chuan midang chu ril tam mahse pawi lo, kei ka thih lo tak-ah" an ti mai. Sem sem dam dam ei bil thi thi tih tawngkamte hi nei ve hek lo le, an dem awm bik hran lo ve.Bangladesh rama awm Mizote hi enge an an ka hre lova.
Ka hriat ve phak tawk kum 1980 chho vel atang khan helam atang Mizorama pem hi an awm ve pheuh pheuh a. Mizoramah Sum leh pai atamin zirna lam pawh a zia awm deuha ngaih a ni a. Kum 1984 khan pawl riat ka zir ve tana, kan exam hmain Mizoramah ka pain zir turin min ti a, tichuan 1985 January thlaah Mizoram chu a vawi khatna atan ka zuk thleng thla ve ta rawih mai a. Tedim atang ke hlirin kan kala, ka ke a rawlin a vung deuh a, ka nuin kan thlenna apiangah tui lumin min deh sak thin a. Kal kawng chu a chhuk chhovin ka tan chuan a thui kher mai.
Heng hun lai atang tawh reng hian Mizoram hi keini kawl rama Zo hnathlakte tan chuan kan pur chawkna a ni a. Tedim-ah hian Kuli an la a, phur hi mihringin an phura, sakawr neiin sakawr an hmang bawk a. He mitum hian keini chuan Tedim mi Kuli-ah kan ruai a ni. Heng kuli tam takte hian in chung "rangva" an tuak nasa hle a ni. Heng hunlaia kan dinhmun hi a la sang lo hle a. Kum 1970 chho vel bawrah hian Tahanah hian Concrete building a la tlem em em a ni. Kan in pawh hi a hmasa pawl chu a ni ve ang, ka pa sak lai hi ka hre pha lova, ka pian hma deuha a sak a nih ka ring.
Kum 1985-a Aizawl Mizorama lehkha ka zir chu Mizo tawng thiam tha vak lo nen, English ka hneh bawk si lo, a inthlahrunawm duh khawp mai. Bible chhiarin Mizo tawng ka inzir ve a, ka chhungte hian min nuih nasa thin khawp mai. Mahse, heng hun laia Aizawla lehkha zir thei han nih chu Tahan velah chuan a la inchhuanawm ve tho a ni.
Khilai Chin State-a unaute pawh khi Zoram hi an pur chawkna ber a ni thin a. An thlai hnah leh thil neihte Chawnchhim (Champhai) lamah an va zuar thin a ni, vawiin thleng hian ram ri hnai deuh amite khi chuan Champhai-ah an la bazar reng a ni. Tahan leh a chhehvela Zo hnahthlak Kamding hmasa zaa sawmkua 90% vel hi chu Mizoram lama sumdawnga, inchhek ngahte an ni awm e. Keini Zo hnahthlakte tan Zoram hi kan inpui a ni tih hi a dikna chen a tam hlein ka hria. Zoram thatna tur ngaihtuah lem lova, a par tlan ringawt tum, sumdawnna dik lo leh thil tha tih chingte an lo awm leh thin hi a pawi a ni.
Mizoram-in ruihhlo do kum nasa taka an beih laia, Burma mi thenkhat hnawh chhuah chungchangah khan mi thenkhat chuan Zoram lam an dem ve bawk a. An tanpuina ringawt beiseia, an tana thil tha tih tum lem si lote hian vuihmui an pu duh chawk. Tuna Burmaa awm te hi Mizorama awm zawk lo nita sela, kan nasa lo viauin ka ring thin. Tlawmngaihna hre lo tak tak lah bo lo. Mahni tanghma hai kawngah khaw hmu lo fe fe, rinna kawngah der dep tak tak, Sapho bum tur zawng kan tam si. Kan pachhiat hlawm em vang pawh a ni mahna, Mizorama awm zawk niin lo hausa ve ta sela ka rin dan ang lo tak hian kan tha ve phian pawh a ni thei e.
Mahse, tun dinhmun ang chiah hi chuan in awm thleng ta ila chuan he lam ami te hi chu kan nasa lo hlein ka hria. Keima mimal thlirna tukverh atanga alan dan a ni. Thlirna tukverh dang chu remchan huna hawn leh atan ka dah hrih mai ang. Chutah ve thung chuan Pangpar mawi tak tak ang maiin a lo par chuai mai thei a ni. (Remchangah la chhunzawm leh tum a ni)
May 27, 2011
I Meizial Khuin Midangte Harsatna Thlen Suh Se
Mizote hma kan sawna meizial zu lo kan tam ta hle. March thla khan Aizawlah kar khat chamin ka zin zawk a. TV News-ah zial zuk lohna hmuna meizial zu an man zat leh sum an chawitir zat puan a ni a. Ka rilru te tein lawmawm ka tiin hma kan sawn ve zel a nih hi ka ti a.
Philippines-a ka zir lai khan, kan seminary-ah ramdangmi pakhat chuan "Meizial zuk hi in Culture-ah a tel em ni?" tiin min zawt a. Ka rilru a khawih ang reng hle a. Min zawhna chhan hi thil dang ni lovin tun hmain he Seminary-ah hian keimahni tlangmi pakhatin meizial a lo zu thin a, kan culture a ni e, tiin insawi thiam nan a lo ti a ni. Keichuan a mi zawhna chu chhangin kan culture chu a ni lo va, tun hma chuan tlangramah lo hna thawka eizawng kan ni a, thosi te an tam thin em avangin meizial zuk hi thosi um bo nan an hmang thin a, chutia zu nasa chu kan ni, kan culture erawh a ni lo, tiin ka chhang.
Khawhar inah meizial khu vut vut te khan van botuakah min liam sa taa a lawmawm hle. Mahse, motor chuanna hmunah hian mipui kan la inthlahdah hle a ni. Rangon atang Bus-in kan chhungin Tahan kan haw a, Bus chhungah tumah meizial zu ka tawng lo va ka lawm khawp mai. Mahse Tiau lui kan kan chiah Night Bus-ah kan chuanga, Aizawl thlengin Driver leh handyman te meizial khuin min ur zan khua ta mai a, ka fate ka ngaihtuah khawp mai, meizial khu an hip lut ve ta nual si a. Hawlamah pawh Sumo-ah tawt zetin kan chuanga Driver-in zu miau hek le, passenger te pawhin an zu a, tukverh bulah ka thu hlauhva a ziaawm deuh.
Meizial zu ve tawh thin ka ni a, chak a nat theih zia ka hriat thiampui, mshse mi bulah (Busah)inthlahrung hauh lova zu put put thinte hi chu ka hmu changkang thei thak lo. Zuk leh hmuah kan inthlahdah lutuk hi chu a pawi a ni. Mizote hi Kristian kan tam ang huin Kristian puitling kan tih hi an tlem hle si. Hei hi thil dang vak ni lovin zuk hmuamah kan inthlahdah vang ni berin ka hria. Piangthar a tluk lehna chhan tam ber hi thianghlimna hlamchhiah vang ani. Thianghlimna hi inzirtir nasa sauh sauh ila piangthar tlu leh pawh hi kan tlemin Kristian puitlinga chhiar tur pawh tun ai hian kan tam ngei ngei ang.
Burma ramah hian kawl tawngin I meizial khuin midangte harsatna thlen suh se tih hi an tar thin a, tha hlein ka hria. Meizial zu te pawhin hei hi hre rengin zu thin sela, midang tan malsawmna kan nih theih loh pawhin harsatna thlengtuah chuan tang lo hram teh ang u. Meizial chu a zutu mai pawh ni lo a bula mite tan pawh a that loh zia Doctorte sawi kan hre teuh si a.
Philippines-a ka zir lai khan, kan seminary-ah ramdangmi pakhat chuan "Meizial zuk hi in Culture-ah a tel em ni?" tiin min zawt a. Ka rilru a khawih ang reng hle a. Min zawhna chhan hi thil dang ni lovin tun hmain he Seminary-ah hian keimahni tlangmi pakhatin meizial a lo zu thin a, kan culture a ni e, tiin insawi thiam nan a lo ti a ni. Keichuan a mi zawhna chu chhangin kan culture chu a ni lo va, tun hma chuan tlangramah lo hna thawka eizawng kan ni a, thosi te an tam thin em avangin meizial zuk hi thosi um bo nan an hmang thin a, chutia zu nasa chu kan ni, kan culture erawh a ni lo, tiin ka chhang.
Khawhar inah meizial khu vut vut te khan van botuakah min liam sa taa a lawmawm hle. Mahse, motor chuanna hmunah hian mipui kan la inthlahdah hle a ni. Rangon atang Bus-in kan chhungin Tahan kan haw a, Bus chhungah tumah meizial zu ka tawng lo va ka lawm khawp mai. Mahse Tiau lui kan kan chiah Night Bus-ah kan chuanga, Aizawl thlengin Driver leh handyman te meizial khuin min ur zan khua ta mai a, ka fate ka ngaihtuah khawp mai, meizial khu an hip lut ve ta nual si a. Hawlamah pawh Sumo-ah tawt zetin kan chuanga Driver-in zu miau hek le, passenger te pawhin an zu a, tukverh bulah ka thu hlauhva a ziaawm deuh.
Meizial zu ve tawh thin ka ni a, chak a nat theih zia ka hriat thiampui, mshse mi bulah (Busah)inthlahrung hauh lova zu put put thinte hi chu ka hmu changkang thei thak lo. Zuk leh hmuah kan inthlahdah lutuk hi chu a pawi a ni. Mizote hi Kristian kan tam ang huin Kristian puitling kan tih hi an tlem hle si. Hei hi thil dang vak ni lovin zuk hmuamah kan inthlahdah vang ni berin ka hria. Piangthar a tluk lehna chhan tam ber hi thianghlimna hlamchhiah vang ani. Thianghlimna hi inzirtir nasa sauh sauh ila piangthar tlu leh pawh hi kan tlemin Kristian puitlinga chhiar tur pawh tun ai hian kan tam ngei ngei ang.
Burma ramah hian kawl tawngin I meizial khuin midangte harsatna thlen suh se tih hi an tar thin a, tha hlein ka hria. Meizial zu te pawhin hei hi hre rengin zu thin sela, midang tan malsawmna kan nih theih loh pawhin harsatna thlengtuah chuan tang lo hram teh ang u. Meizial chu a zutu mai pawh ni lo a bula mite tan pawh a that loh zia Doctorte sawi kan hre teuh si a.
Subscribe to:
Posts (Atom)